توسط : لحظهای غفلت، برخورد دست با لیوان و تمام! ریختن مایعات روی لپتاپ کابوس هر کاربری است. اما وحشت نکنید؛ سرعت عمل شما در ۵ دقیقه اول، تفاوت بین یک “لپتاپ سالم” و یک “تکه آهن قراضه” را تعیین میکند.
در این مقاله از فوت کار، راهکارهای عملی، اشتباهات رایج (مثل برنج!) و احتمالات خرابی را بررسی میکنیم.
اقدام فوری: قانون طلایی ۳ ثانیه
اگر همین الان مایع روی لپتاپ ریخته، خواندن را متوقف کنید و فقط این مراحل را انجام دهید:
- خاموش کردن اجباری (Force Shut Down): منتظر منوی ویندوز نشوید. دکمه پاور را ۵ تا ۱۰ ثانیه نگهدارید تا دستگاه کاملاً خاموش شود. هر ثانیه روشن ماندن یعنی احتمال “اتصالی” بیشتر.
- کشیدن شارژر: بلافاصله کابل برق را جدا کنید.
- جدا کردن لوازم جانبی: موس، فلش، هارد اکسترنال و هر کابل دیگری را بکنید.
- جدا کردن باتری (اگر ممکن است): اگر لپتاپ شما مدل قدیمی است و باتری جدا میشود، آن را درآورید. اگر باتری داخلی است، فعلاً به مرحله بعد بروید.
مرحله دوم: تخلیه و خشک کردن اولیه
حالا که خطر اتصالیِ فوری رفع شد، باید جلوی نفوذ مایع به مادربرد را بگیرید.
۱. پوزیشن “خیمه” یا ۸ فارسی
لپتاپ را باز کنید و آن را به صورت برعکس (شبیه عدد ۸ یا یک خیمه) روی یک سطح صاف و حولهای قرار دهید. این کار باعث میشود نیروی جاذبه، مایعات را از کیبورد به سمت بیرون هدایت کند و مانع رسیدن آن به قطعات حساس زیرین شود.
۲. خشک کردن ظاهری
با یک دستمال نخی بدون پرز یا دستمال میکروفایبر، به آرامی قطرات روی بدنه، کیبورد و تاچپد را خشک کنید.
نکته: روی دکمهها فشار ندهید، این کار ممکن است آب را به زیر دکمهها هُل دهد.
مرحله سوم: کارهایی که هرگز نباید انجام دهید
بسیاری از کاربران با انجام این کارها، تیر خلاص را به لپتاپ خود میزنند:
- ❌ سشوار نگیرید: باد گرم سشوار باعث ذوب شدن قطعات پلاستیکی و فلتهای ظریف میشود. باد سرد سشوار هم گرد و غبار و رطوبت را به نقاط عمیقتر دستگاه (که خیس نشدهاند) پرتاب میکند.
- ❌ داخل برنج نگذارید: این بزرگترین افسانه اینترنتی است! گرد و خاک و نشاسته برنج وارد منافذ لپتاپ میشود و با رطوبت ترکیب شده، مادهای چسبناک شبیه سیمان میسازد که تمیز کردن آن مصیبت است.
- ❌ دکمه روشن را نزنید: وسوسه میشوید ببینید دستگاه سالم است یا نه. نکنید! روشن کردن زودهنگام باعث عبور جریان برق از مدارهای خیس و سوختن قطعی مادربرد (Motherboard) میشود.
تفاوت مایعات: آب، چای یا نوشابه؟
نوع مایعی که ریخته شده، تعیینکننده میزان خسارت و روش تعمیر است:
۱. آب معمولی (کمخطرترین)
اگر فقط آب ریخته باشد، شانس شما بالاست. آب رسانایی کمتری نسبت به سایر مایعات دارد و اگر دستگاه ۴۸ ساعت کامل خشک شود، احتمال زنده ماندن آن زیاد است.
۲. چای یا قهوه شیرین (خطر متوسط)
شکر و املاح موجود در چای، رسانا هستند و پس از خشک شدن، رسوبات چسبناکی به جا میگذارند. این رسوبات باعث چسبیدن دکمههای کیبورد و خوردگی مدارها در درازمدت میشوند. حتی اگر خشک شود، کیبورد نیاز به سرویس دارد.
۳. نوشابه، آبمیوه یا آبنمک (بسیار خطرناک)
این مایعات به شدت اسیدی و رسانا هستند. فرآیند اکسیداسیون و سولفاته شدن قطعات با این مایعات بسیار سریع رخ میدهد. در این حالت، خشک کردن به تنهایی کافی نیست و دستگاه حتماً باید توسط متخصص با مواد مخصوص (الکل ایزوپروپیل و اولتراسونیک) شستشو شود.
چه زمانی به تعمیرکار مراجعه کنیم؟
حداقل باید ۲۴ تا ۴۸ ساعت صبر کنید تا دستگاه در حالت خیمه خشک شود. بعد از آن:
- اگر مایع “آب” بوده و حجم آن کم بود: با احتیاط روشن کنید.
- اگر مایع “شیرین/اسیدی” بود: حتی اگر روشن شد، به تعمیرگاه مراجعه کنید تا برد شستشو شود. (رسوبات به مرور زمان مادربرد را میخورند).
- اگر بوی سوختگی حس کردید: فوراً به مرکز تعمیرات مراجعه کنید.
احتمالات خرابی چیست؟
- کیبورد: اولین قربانی معمولاً کیبورد است که ممکن است برخی دکمهها از کار بیفتند.
- تاچپد: ممکن است دچار اختلال شود.
- مادربرد: در صورت نفوذ عمیق، مدار تغذیه یا چیپستها میسوزند (پرهزینهترین حالت).
سوالات متداول درباره ریختن مایعات روی لپ تاپ
چند ساعت بعد از ریختن آب، میتوانم لپتاپ را روشن کنم؟
حداقل زمان استاندارد ۴۸ ساعت (۲ روز کامل) است. حتی اگر ظاهر دستگاه خشک شده باشد، ممکن است رطوبت در لایههای زیرین کیبورد و مادربرد باقی مانده باشد. روشن کردن زودتر از موعد، خطرناکترین کاری است که میتوانید انجام دهید.
آیا گذاشتن لپتاپ در کیسه برنج به خشک شدن آن کمک میکند؟
خیر، این یک باور غلط است! برنج نه تنها سرعت جذب رطوبت بالایی از قطعات داخلی ندارد، بلکه گرد و غبار و نشاسته برنج وارد منافذ فن و پورتها میشود. ترکیب این ذرات با رطوبت داخل دستگاه، مادهای خمیرمانند میسازد که تمیز کردن آن بسیار دشوار است و باعث خرابی بیشتر میشود.
اگر فقط کمی آب روی کیبورد ریخت، باز هم باید نگران باشم؟
بله. حتی چند قطره آب اگر از زیر دکمهها عبور کند و به مادربرد برسد، میتواند باعث اتصالی شود. بهتر است بلافاصله لپتاپ را خاموش کنید، برعکس نگه دارید و اجازه دهید کاملاً خشک شود. احتیاط شرط عقل است.
از سشوار برای خشک کردن سریعتر استفاده کنم؟
به هیچ وجه. باد گرم سشوار باعث ذوب شدن دکمههای کیبورد و اتصالات پلاستیکی فلتها میشود. باد سرد سشوار هم باعث میشود قطرات آب که هنوز نفوذ نکردهاند، با فشار هوا به اعماق دستگاه و نقاطی که خشک هستند پمپاژ شوند.
چای شیرین روی لپتاپم ریخت و الان دکمهها چسبناک شدهاند، چه کنم؟
وقتی مایعات شیرین خشک میشوند، قند موجود در آنها باعث چسبندگی و سولفاته شدن مدارها میشود. در این حالت خشک شدن کافی نیست. دستگاه حتماً باید باز شود و توسط متخصص با الکل مخصوص و تینر شستشو داده شود، در غیر این صورت به مرور زمان مادربرد دچار خوردگی میشود.
آیا اطلاعات هارد دیسک من با ریختن آب پاک میشود؟
در ۹۰٪ مواقع، اطلاعات شما امن است. هارد دیسکها و SSDها معمولاً در محفظههایی قرار دارند که نفوذ آب به آنها دیرتر اتفاق میافتد. اگر لپتاپ روشن نمیشود، نگران نباشید؛ معمولاً میتوان هارد را جدا کرد و اطلاعات آن را بازیابی نمود.
جمعبندی: پیشگیری بهتر از تعمیر
همیشه لپتاپ را روی پایههای خنککننده (Coolpad) بگذارید تا کمی از سطح میز ارتفاع داشته باشد. این کار در صورت ریختن چای روی میز، مانع نفوذ مایع به زیر دستگاه میشود. و البته، لیوان چای را در فاصله “امن” بگذارید!
خلاصه که توی این گرونی لوازم دیجیتال مخصوصا لپ تاپ، بیشتر از همیشه مراقب دستگاهتان باشید.
