توسط : آیا احساس میکنید قهوه صبحگاهیتان دیگر آن طعم دلچسب همیشگی را ندارد؟ یا شاید دستگاه اسپرسوسازتان هنگام کار کردن سر و صدای زیادی تولید میکند و فشار بخار آن کم شده است؟ نگران نباشید، دستگاه شما خراب نشده است؛ احتمالا فقط به یک جرمگیری (Descaling) اساسی نیاز دارد.
در این مقاله از فوت کار، یاد میگیرید که چگونه مثل یک باریستای حرفهای، دستگاه اسپرسوساز خانگی خود را رسوب زدایی کنید تا هم عمر دستگاه بیشتر شود و هم کیفیت قهوه تان به اوج برگردد.
چرا جرمگیری دستگاه اسپرسوساز ضروری است؟
آب شهری دارای املاح و مواد معدنی (مانند کلسیم و منیزیم) است. وقتی آب درون بویلر (دیگ بخار) دستگاه داغ میشود، این املاح جدا شده و به صورت رسوب آهکی روی المنتها، لولهها و پمپ دستگاه مینشینند.
عواقب عدم جرمگیری به موقع:
- افت کیفیت قهوه: رسوبها طعم قهوه را تلخ، شور یا ترش میکنند و دمای آب را کاهش میدهند (قهوه سرد عصارهگیری میشود).
- افت دما: رسوب مثل عایق عمل میکند و نمیگذارد آب به دمای ایده آل (۹۰-۹۳ درجه) برسد.
- کاهش فشار آب: لولههای گرفته باعث میشوند عصارهگیری ناقص انجام شود.
- خرابی قطعات: فشار مضاعف به پمپ وارد شده و ممکن است المنت بسوزد.
- نشتی آب: رسوبها باعث خشک شدن واشرها و نشتی آب میشوند.
چه زمانی باید دستگاه را جرمگیری کنیم؟
بهترین زمان برای تمیز کردن دستگاه اسپرسوساز بستگی به میزان سختی آب منطقه شما و میزان استفادهتان دارد، اما معمولاً هر ۳ تا ۶ ماه یکبار پیشنهاد میشود.
نشانههایی که میگویند دستگاه نیاز به رسوبزدایی دارد:
- روشن شدن چراغ مخصوص Descale (در دستگاههای اتوماتیک).
- صدای غیرعادی و بلند پمپ دستگاه.
- خارج شدن قهوه به صورت قطرهچکان یا با فشار خیلی کم.
- ولرم بودن قهوه خروجی.
- کدر شدن رنگ کرما (کف روی قهوه).
مواد لازم برای جرمگیری
برای انجام این کار شما دو راه دارید:
- محلولهای تجاری (پیشنهاد فوت کار): استفاده از پودر یا مایع مخصوص جرمگیری (Descaler) برندهایی مثل دلونگی، یا پودرهای جنرال. این مواد ایمنترین گزینه برای قطعات داخلی هستند.
- محلول خانگی (اسید سیتریک): اگر به محلول کارخانهای دسترسی ندارید، میتوانید از “جوهر لیمو” خوراکی استفاده کنید. (۲ قاشق غذاخوری در یک لیتر آب).
هشدار مهم: اکیداً توصیه میکنیم از سرکه استفاده نکنید! سرکه بوی تندی به جا میگذارد که تا مدتها در قهوه حس میشود و اسید استیک موجود در آن میتواند به واشرها و اورینگهای لاستیکی دستگاه آسیب بزند.
مراحل گام به گام جرمگیری اسپرسوساز
قبل از شروع، مطمئن شوید دستگاه خنک است.
مرحله ۱: آمادهسازی دستگاه
- پرتافیلتر (دسته گروپ) را از دستگاه باز کنید.
- اگر دستگاه شما دارای فیلتر تصفیه آب داخل مخزن است، حتماً آن را خارج کنید (مواد جرمگیر فیلتر را خراب میکنند).
- سینی چکه (Drip Tray) را خالی کنید.
مرحله ۲: تهیه محلول جرمگیر
مخزن آب دستگاه را با آب ولرم پر کنید و مقدار مشخصی از مایع جرمگیر (طبق دستور روی بسته) یا پودر را داخل آن ریخته و هم بزنید تا کاملا حل شود.
مرحله ۳: شروع چرخه رسوبزدایی
- دستگاه را روشن کنید. یک ظرف بزرگ زیر هد گروپ و یک ظرف زیر نازل بخار قرار دهید.
- دکمه عصارهگیری را بزنید و اجازه دهید حدود یکچهارم مخزن از هد گروپ خارج شود.
- شیر بخار را باز کنید و اجازه دهید یکچهارم دیگر از طریق نازل بخار خارج شود.
- دستگاه را خاموش کنید و ۱۰ تا ۱۵ دقیقه صبر کنید. (این مرحله کلیدی است؛ اجازه دهید محلول داخل لولهها بماند تا رسوبها را حل کند).
مرحله ۴: تکرار و تخلیه کامل
پس از گذشت ۱۵ دقیقه، دستگاه را روشن کنید و باقیمانده محلول را به نوبت از هد گروپ و نازل بخار خارج کنید تا مخزن کاملاً خالی شود.
مرحله ۵: آبکشی (Rinsing) – بسیار مهم!
- حالا جرمها حل شدهاند، اما مواد شیمیایی هنوز در دستگاه هستند.
- مخزن آب را کاملاً بشویید تا بوی مواد برود.
- مخزن را با آب تصفیه شده و تمیز پر کنید.
- بدون اضافه کردن هیچ مادهای، کل آب مخزن را یکبار از طریق هد گروپ و نازل بخار خالی کنید.
پیشنهاد میکنیم این کار (آبکشی) را دو بار انجام دهید تا مطمئن شوید هیچ طعم شیمیایی در قهوه بعدی شما نخواهد بود.
آموزش تصویری جرم گیری اسپرسوساز دلونگی Dedica EC685
در کنار تمام آموزش های جرمگیری و رسوب زدایی که بالا توضیح دادیم به صورت نمونه آموزش ویدیویی جرمگیری دستگاه دلونگی ۶۸۵ هم براتون گذاشتیم که کارتون راحت تر باشد. اگر چراغ نارنجی دستگاه دلونگی Dedica EC685 روشن شده، یعنی وقت جرمگیری رسیده! در این ویدیو مرحلهبهمرحله نشان میدهیم چطور با محلول اسیدی سیتریک، دستگاه را رسوب زدایی کنید؛ از آمادهکردن محلول و ورود به حالت جرم گیری گرفته تا عبور محلول از نازل بخار، دو مرحله آبکشی نهایی و درآوردن و شستوشوی توری هدگروپ.
۳ نکته طلایی برای افزایش عمر دستگاه
- استفاده از آب تصفیه شده: همیشه از آب تصفیه شده یا آب معدنی با سختی کم استفاده کنید تا رسوب کمتری ایجاد شود.
- بکواش (Backflush): اگر دستگاه شما نیمه صنعتی است، هفتهای یکبار با بسکت کور، بکواش انجام دهید (این کار با جرمگیری بویلر فرق دارد و برای تمیز کردن هد گروپ است).
- تمیزکاری روزانه: بعد از هر بار عصارهگیری، مقداری آب از گروپ رد کنید تا تفالههای قهوه شسته شوند.
سوالات متداول درباره جرمگیری اسپرسوساز
آیا میتوانم با آبلیمو دستگاه را جرمگیری کنم؟
خیر، آبلیمو حاوی پالپ و روغن است و بوی نامطبوعی به جا میگذارد. بهترین جایگزین خانگی، پودر اسید سیتریک خالص است.
اگر چراغ رسوبزدایی بعد از جرمگیری خاموش نشد چه کنیم؟
در برخی دستگاهها باید پروسه جرمگیری را دقیقاً طبق برنامه دستگاه پیش ببرید تا سنسور ریست شود. اگر دستی انجام دهید ممکن است چراغ روشن بماند. (برای رفع این مشکل به دفترچه راهنمای دستگاه مراجعه کنید).
آیا میتوانم به جای مایع مخصوص، از سرکه استفاده کنم؟
خیر، پیشنهاد نمیکنیم. اگرچه سرکه رسوبها را حل میکند، اما دو مشکل بزرگ دارد: اول اینکه بوی تند سرکه به سختی از بین میرود و تا مدتها طعم قهوه شما را خراب میکند. دوم اینکه اسید استیک موجود در سرکه در درازمدت باعث خوردگی واشرهای لاستیکی و اورینگهای داخل دستگاه میشود و نشتی آب ایجاد میکند.
هر چند وقت یکبار باید دستگاه را جرمگیری کنم؟
این موضوع بستگی به میزان استفاده شما و سختی آب منطقهتان دارد. اما به طور کلی:
- استفاده خانگی (روزی ۱ تا ۳ شات): هر ۳ ماه یکبار.
- استفاده زیاد یا آب با سختی بالا: هر ۱.۵ تا ۲ ماه یکبار. اگر دستگاه شما چراغ هشدار دارد، به محض روشن شدن آن اقدام کنید.
تفاوت "بکواش" (Backflush) با جرمگیری چیست؟
این دو کاملاً متفاوت هستند:
- جرمگیری (Descaling): برای تمیز کردن بویلر و لولههای داخلی از رسوب آهک و املاح آب است.
- بکواش (Backflush): برای تمیز کردن هد گروپ و شیر برقی از چربی و تفاله قهوه است (مخصوص دستگاههایی که شیر برقی سه راهه دارند).
اگر مایع مخصوص نداشتیم، نسبت ترکیب پودر اسید سیتریک با آب چقدر است؟
بهترین نسبت برای محلول خانگی ایمن، حل کردن ۲ قاشق غذاخوری پودر اسید سیتریک خوراکی در ۱ لیتر آب ولرم است. مطمئن شوید دانهها کاملاً در آب حل شدهاند.
آیا جرمگیری باعث رفع مشکل سرد بودن قهوه میشود؟
بله، یکی از دلایل اصلی سرد شدن قهوه، وجود رسوب روی المنتهای حرارتی است که مانع انتقال صحیح گرما به آب میشود. با جرمگیری، دمای قهوه به حالت استاندارد برمیگردد.
بعد از جرمگیری قهوهام طعم فلز یا مواد شیمیایی میدهد، چه کنم؟
این یعنی مرحله آبکشی (Rinsing) کافی نبوده است. مخزن آب را پر کنید و حداقل ۲ بار کامل آب را از طریق هد گروپ و نازل بخار خالی کنید تا تمام بقایای مواد شوینده خارج شود.
