توسط : شب یلدا، بلندترین شب سال، نماد دورهمیهای خانوادگی، لبخند و سفرههای رنگین است. اما حضور پررنگ ستارههای این شب یعنی انار سرخ و هندوانه شیرین، گاهی یادگاریهای قرمزی روی تار و پود فرش و مبل یا آستین لباسهایمان باقی میگذارد. لکه انار به دلیل داشتن رنگدانههای قوی و «تانن»، اگر بلافاصله درمان نشود، میتواند به یک لکه دائمی تبدیل شود.
اینجا در فوت کار، ما به دنبال راهکارهای پیچیده نیستیم؛ ما «فوت کوزهگری» حل مشکل را به شما یاد میدهیم. در این مقاله از سری آموزشهای خانه داری فوتکار، یاد میگیرید که چطور بدون آسیب زدن به بافت پارچه و فرش، این لکههای سرسخت را مثل روز اول تمیز کنید.
قانون طلایی فوت کار: ۳ کاری که نباید انجام دهید!
خونسردی خود را حفظ کنید و قبل از اینکه سراغ مواد شوینده بروید، ابتدا با یک قاشق، دانههای انار یا تکههای هندوانه را بدون فشار دادن به بافت، از روی سطح جمع کنید و یک دستمال کاغذی یا پارچه نخی سفید را روی لکه قرار دهید تا آب اضافه میوه جذب شود. هرگز دستمال را روی لکه نکشید؛ فقط فشار دهید.
و این سه نکته حیاتی را رعایت کنید تا لکه ماندگار نشود:
- آب داغ ممنوع! آب داغ پروتئینهای موجود در آب میوه را درون بافت پارچه «میپزد» و تثبیت میکند. همیشه از آب سرد استفاده کنید.
- نسابید، ضربه بزنید: کشیدن پارچه روی لکه فقط باعث نفوذ رنگ به عمق الیاف میشود. با یک دستمال تمیز فقط روی لکه ضربه بزنید (روش Blotting).
- زمان طلاست: لکه انار حاوی تانن (Tannin) است؛ مادهای که اگر خشک شود، پاک کردنش مصیبت است. بلافاصله اقدام کنید.
چرا لکه انار و هندوانه تا این حد سمج هستند؟
انار حاوی مقادیر زیادی تانن و اسیدهای گیاهی است که مانند یک رنگرزی طبیعی عمل میکنند. هندوانه نیز با اینکه بخش عمدهاش آب است، اما قند (ساکارز) بالایی دارد. اگر لکه هندوانه به درستی پاک نشود، پس از خشک شدن، لایهای چسبنده ایجاد میکند که گرد و غبار محیط را جذب کرده و باعث کدر و سیاه شدن آن نقطه از فرش یا لباس در درازمدت میشود.
پاک کردن لکه انار از روی لباس
لکه انار یکی از سختترین لکههاست، اما با مواد داخل آشپزخانه حریفش میشوید.
روش ۱: ترکیب جادویی نمک و آب سرد (برای لکههای تازه)
اگر همین الان انار روی لباستان ریخت؛ سریعاً لباس را درآورید محل لکه را با آب سرد آبکشی کنید و روی لکه را با یک لایه ضخیم نمک خوراکی بپوشانید. نمک رطوبت و رنگدانه را از بافت پارچه بیرون میکشد سپس بعد از ۱۰ دقیقه نمک را بتکانید و با مایع ظرفشویی بشویید.
روش ۲: فوتِ سرکه سفید (برای لباسهای رنگی)
یک قاشق غذاخوری مایع ظرفشویی را با یک قاشق چایخوری سرکه سفید در یک لیوان آب سرد مخلوط کنید. لباس را به مدت ۳۰ دقیقه در این محلول خیس کنید. با این کار اسید ملایم سرکه، ساختار رنگ انار را میشکند.
روش ۳: جوش شیرین (برای لکههای خشک شده)
اگر لکه خشک شده است؛ مقداری جوش شیرین را با آب مخلوط کنید تا خمیر شود، خمیر را روی لکه بگذارید و اجازه دهید ۱۵ دقیقه بماند سپس با یک مسواک نرم (آرام) روی آن بکشید و آبکشی کنید.
نجات فرش از لکه انار و هندوانه
پاک کردن فرش سختتر است چون نمیتوانید آن را زیر شیر آب بگیرید. اما این «فوت کار» را امتحان کنید:
۱. استفاده از شامپو فرش + سرکه سفید
- یک قاشق شامپو فرش را با یک قاشق سرکه سفید و دو لیوان آب ولرم مخلوط کنید.
- یک اسفنج تمیز را به محلول آغشته کنید و به آرامی روی لکه ضربه بزنید.
- نکته مهم: اسفنج را روی فرش نکشید تا لکه پخش نشود. از بیرون لکه به سمت مرکز حرکت کنید.
- در نهایت با یک دستمال نمدار، کف را از روی فرش پاک کنید.
۲. تکنیک ماست (روش سنتی ایرانی)
این روش برای لکههای جوهر و انار روی قالیهای دستباف معجزه میکند:
- مقداری ماست (ترجیحاً ترش) را روی لکه انار بریزید.
- چند دقیقه صبر کنید تا ماست رنگ قرمز را به خود جذب کند (رنگ ماست صورتی میشود).
- ماست را با قاشق بردارید و این کار را تکرار کنید تا لکه محو شود.
- در آخر جای لکه را با دستمال مرطوب تمیز کنید.
۳. معجزه نمک و آبلیمو (برای لکه تازه)
اگر لکه هنوز خیس است، مقدار زیادی نمک روی آن بپاشید. نمک رطوبت رنگی را به خود جذب میکند. بعد از ۱۰ دقیقه نمک را با جاروبرقی جمع کرده و سپس با یک اسفنج آغشته به ترکیب آب سرد و چند قطره آبلیمو، محل را تمیز کنید.
چه زمانی باید با قالیشویی تماس بگیریم؟
اگر لکه انار روی فرش دستباف ابریشمی یا فرشهای با ارزش تاریخی افتاده است، ریسک نکنید. مواد خانگی ممکن است باعث “تداخل رنگ” در فرشهای دستباف شوند. در چنین مواردی، متخصصان فوتکار توصیه میکنند بلافاصله با یک مرکز معتبر قالیشویی تماس بگیرید.
پاک کردن لکه هندوانه (چسبناک اما ساده)
لکه هندوانه به سرسختی انار نیست، اما چون قند دارد، اگر خوب پاک نشود بعداً زرد میشود و حشرات را جذب میکند.
- تکههای هندوانه را بردارید.
- یک دستمال حولهای روی لکه بگذارید تا آب آن را بکشد.
- مخلوطی از آب سرد و مایع ظرفشویی درست کنید.
- با یک پارچه نخی سفید، محلول را روی لکه بزنید.
حتماً در مرحله آخر، با یک اسپری آبپاش، محل را آبکشی کرده و خشک کنید تا اثر شکر باقی نماند.
سوالات متداول پاک کردن لکه انار و هندوانه
چرا تاکید میکنید که هرگز نباید از آب داغ برای لکه انار استفاده کرد؟
آب داغ باعث میشود ساختار شیمیایی رنگدانههای انار و تانن موجود در آن تغییر کرده و درون الیاف پارچه یا فرش «پخته» و تثبیت شود. در این صورت، پاک کردن لکه تقریباً غیرممکن میشود. همیشه از آب کاملاً سرد استفاده کنید.
آیا استفاده از سرکه سفید به بافت فرش یا رنگ لباس آسیب نمیزند؟
سرکه سفید رقیق شده (مخلوط با آب) معمولاً برای اکثر پارچهها و فرشهای ماشینی بیخطر است. با این حال، قانون طلایی «فوتکار» را فراموش نکنید: همیشه قبل از استفاده از هر مادهای (حتی طبیعی)، آن را در یک نقطه کوچک و دور از دید (نقطه کور) تست کنید تا از عدم تغییر رنگ مطمئن شوید.
لکه انار روی لباسم خشک شده و متاسفانه آن را اتو هم کشیدهام. آیا امیدی هست؟
اتو کشیدن لکه، سختترین مرحله تثبیت است و کار را بسیار دشوار میکند. حرارت اتو رنگ را به خورد الیاف داده است. در این حالت روشهای خانگی معمولاً جواب نمیدهند. پیشنهاد میکنیم لباس را به یک خشکشویی معتبر بسپارید و حتماً به آنها بگویید که لکه اتو شده است، شاید با حلالهای صنعتی قوی بتوانند آن را کمرنگ کنند.
چرا برای فرش روش «ماست» را پیشنهاد میدهید؟ آیا ماست خودش لکه نمیکند؟
خیر، چربی و اسید لاکتیک ملایم موجود در ماست (بهویژه ماست ترش) به حل شدن رنگدانههای طبیعی انار کمک میکند، بدون اینکه مواد شیمیایی خشن به الیاف پشمی فرش آسیب برساند. اگر بعد از اتمام کار محل را با دستمال مرطوب خوب تمیز کنید، خود ماست لکهای باقی نمیگذارد.
آیا میتوانم برای لباسهای سفید که لکه هندوانه یا انار گرفتهاند، از وایتکس استفاده کنم؟
استفاده از وایتکس (سفیدکننده کلردار) باید آخرین گزینه باشد، زیرا به مرور بافت پارچه را میپوساند و ممکن است رنگ سفید را به زرد متمایل کند. برای لباسهای سفید، استفاده از ترکیب «آب اکسیژنه» و آب، یا قرار دادن لباس زیر نور مستقیم آفتاب (بعد از شستشو با آبلیمو) روشهای ایمنتری هستند.
اگر لکه روی فرش دستباف گرانقیمت یا ابریشمی ریخت، چه کنیم؟
در این مورد خاص، اکیداً توصیه میکنیم ریسک نکنید. فرشهای دستباف رنگهای طبیعی دارند که ممکن است با آبلیمو، سرکه یا حتی آب خالی دچار تداخل رنگ (درهم دویدن رنگها) شوند. بهترین کار این است که فقط رطوبت اضافی را با دستمال نخی بگیرید و بلافاصله با یک قالیشویی متخصص فرشهای دستباف تماس بگیرید.
آیا صابون برای پاک کردن لکه انار خوب است؟
نه لزوماً! صابونهای معمولی ممکن است با مواد موجود در انار واکنش نشان دهند و رنگ آن را به جای بنفش، به یک آبی یا مشکی تیره تبدیل کنند که پاک کردنش بسیار سختتر است. همیشه اول با آب سرد خالی یا ترکیب آب و سرکه شروع کنید.
لکه انار روی مبل را چطور پاک کنیم؟
مشابه روش فرش عمل کنید. مخلوط مایع ظرفشویی و آب سرد را به صورت کف روی لکه قرار دهید و با یک پارچه سفید فقط ضربه بزنید. اگر پارچه مبل شما حساس است (مثل مخمل)، حتماً ابتدا روی یک بخش کوچک و پنهان از مبل تست کنید.
یلدا را با خیال راحت جشن بگیرید🍉
هیچ لکه ای نباید باعث شود خنده روی لبهای شما در شب یلدا خشک شود. با داشتن کمی جوش شیرین، سرکه و سرعت عمل، شما استاد تعمیر خرابکاریهای یلدایی خواهید بود. اگر روش دیگری بلد هستید، در بخش نظرات سایت فوتکار با ما به اشتراک بگذارید.
