توسط : وقتی ماشین ظرفشویی روشن نمیشود، معمولاً یک ایراد در مسیر تغذیه برق یا قطعات ایمنی وجود دارد؛ مثل قفل درب، برد یا تایمر، فیوز حرارتی، رله استارت یا خود موتور. با یک عیبیابی مرحلهبهمرحله و چند تست ساده با مولتیمتر میتوان فهمید کدام قطعه خراب است و آیا لازم است تعویض شود یا نه.
نکات ایمنی قبل از شروع
- همیشه قبل از باز کردن پنلها دوشاخه ماشین ظرفشویی را از برق بکشید تا خطر برقگرفتگی و آسیب به برد از بین برود.
- اگر به کار با مولتیمتر و قطعات برقی تسلط ندارید، بهتر است فقط از این مقاله برای آشنایی استفاده کنید و کار عملی را به تعمیرکار مجاز بسپارید.
مرحله اول: بررسی قفل و میکروسوئیچ درب
قفل درب هم اجازه نشت نکردن آب را میدهد و هم با فعال کردن میکروسوئیچها به برد فرمان میدهد که دستگاه آماده شروع برنامه است. اگر درب درست قفل نشود یا میکروسوئیچها خراب باشند، برق به پنل کنترل نمیرسد و دستگاه اصلاً استارت نمیخورد.
روش تست قفل درب با مولتیمتر
- درب را باز کنید، پیچهای پنل داخلی را باز کرده و پنل را بردارید تا به مجموعه قفل درب برسید.
- بررسی کنید زبانه درب (Door Catch) هنگام بستن، میکروسوئیچ قفل را بهطور کامل فشار میدهد یا نه.
- اگر از نظر مکانیکی درست کار میکند، میکروسوئیچها را خارج کنید و مولتیمتر را روی رنج Rx1 قرار دهید.
- پرابها را به پایههای هر سوئیچ وصل کنید؛ در حالت فشرده بودن سوئیچ، مقاومت باید تقریباً صفر اهم باشد (پیوستگی کامل).
- اگر در حالت فعال، مقاومت بالا بود یا اتصال برقرار نشد، مجموعه قفل/میکروسوئیچ معیوب است و باید تعویض شود.
مرحله دوم: بررسی تایمر یا برد الکترونیکی
در بسیاری از ماشینهای ظرفشویی، اولین مرحله بعد از زدن دکمه Start، تخلیه آب باقیمانده کف دستگاه است. اگر هیچ صدایی از پمپ تخلیه شنیده نمیشود و پمپ راه نمیافتد، باید تایمر مکانیکی یا برد الکترونیکی را بهعنوان یکی از دلایل احتمالی بررسی کرد.
تست تایمر مکانیکی
- دستگاه را از برق بکشید و پنل بالای درب یا کاور پایین را باز کنید تا تایمر را پیدا کنید؛ این قطعه معمولاً روی پنل کنترل یا پشت آن نصب شده است.
- بعضی تایمرها چند ردیف پایه و کنتاکت دارند که هرکدام مدارهای مختلف مثل موتور، هیتر، شیر ورودی آب و پمپ تخلیه را تغذیه میکنند؛ برای شناسایی پایهها از نقشه سیمکشی داخل دفترچه راهنما کمک بگیرید.
- مولتیمتر را روی رنج Rx1000 قرار دهید و پایههایی را که باید به هم متصل شوند اندازه بگیرید؛ در بسیاری از مدلها، تایمر سالم مقاومتی در حدود چند هزار اهم نشان میدهد (برای نمونه در بعضی مدلها حدود ۲۰۰۰ تا ۳۵۰۰ اهم)، اما مقدار دقیق در هر برند و مدل متفاوت است و باید در دفترچه همان دستگاه بررسی شود.
- اگر مقدار خواندهشده بهطور واضح خارج از محدوده توصیهشده سازنده باشد یا بین پایههایی که باید متصل شوند مدار باز دیده شود، احتمال خرابی تایمر بالاست و معمولاً تعویض میشود.
برد الکترونیکی (Electronic Control)
در مدلهای جدید، بهجای تایمر مکانیکی، یک برد الکترونیکی مدیریت تمام مراحل شستشو را بر عهده دارد. سوختن بعضی قطعات روی برد، مسیر تغذیه پمپها یا قفل درب را قطع میکند و دستگاه دیگر روشن نمیشود.
- پس از باز کردن پنل، برد را از نظر ظاهری چک کنید؛ سوختگی، تغییر رنگ یا بوی بد میتواند نشانه خرابی باشد.
- عیبیابی دقیق و تست قطعات SMD روی برد معمولاً نیاز به دانش الکترونیک دارد و در اکثر موارد، تعمیرکاران برد کامل را تعویض میکنند.
مرحله سوم: بررسی کلید انتخاب برنامه (Selector Switch)
کلید انتخاب برنامه، گزینههایی مانند شستشوی سریع، اقتصادی، خشککن گرم و… را فعال میکند و در بعضی طراحیها در مسیر تغذیه موتور یا شیر آب نیز قرار دارد. خرابی این کلید یا فشار ندادن کامل دکمهها میتواند باعث عدم شروع سیکل شستشو شود.
نحوه تست Selector Switch
- مطمئن شوید دکمهها گیر مکانیکی ندارند و بهطور کامل داخل میروند و برمیگردند.
- پنل داخلی درب را باز کنید و کلید انتخاب برنامه را از محفظه کنترل جدا کنید.
- مولتیمتر را روی رنج Rx1 قرار دهید؛ برای هر دکمه، پایههای متناظر آن را پیدا کنید و در حالت آزاد اندازه بگیرید؛ در این وضعیت، مقاومت باید بسیار زیاد یا بینهایت باشد (مدار باز).
- حال همانطور که پرابها روی پایهها هستند، دکمه مربوط را فشار دهید؛ در این حالت کلید سالم باید مقاومت نزدیک صفر اهم (پیوستگی کامل) نشان دهد.
- اگر برای هر دکمه، این تغییر از «مدار باز» به «اتصال کامل» اتفاق نیفتد، کلید انتخاب برنامه معیوب است و باید تعویض شود.
مرحله چهارم: تست رله استارت موتور
در بعضی ماشینهای ظرفشویی، روی موتور اصلی پمپ، رله استارت نصب شده که وظیفهاش تغذیه سیمپیچ استارت موتور در لحظه شروع به کار است. اگر برد به موتور برق میدهد ولی موتور نمیچرخد، یکی از قطعات مشکوک، رله استارت است.
روش تست رله استارت
- دستگاه را از برق بکشید و کاور پایین را باز کنید تا به موتور و رله استارت کنار آن دسترسی پیدا کنید.
- رله را کاملاً از سیمها و بدنه جدا کنید.
- طبق نقشه سیمکشی، پایههای سیمپیچ رله را پیدا کرده و با مولتیمتر روی رنج Rx1 اندازه بگیرید؛ سیمپیچ سالم باید مقاومت بسیار کم و نزدیک صفر نشان دهد.
- سپس رله را در وضعیتی قرار دهید که پیستون داخلی آن پایین بیفتد و کنتاکتها در وضعیت وصل قرار بگیرند؛ در این حالت، اندازهگیری بین پایههای کنتاکت نیز باید نزدیک صفر اهم باشد.
- اگر هر یک از این تستها اتصال مناسب نشان نداد، رله استارت خراب است و باید تعویض شود.
مرحله پنجم: بررسی فیوز حرارتی (Thermal Fuse)
برخی مدلهای دارای برد الکترونیکی، یک فیوز حرارتی روی مجموعه برد دارند که برای محافظت از مدار کنترل در برابر دمای بالا طراحی شده است. سوختن این فیوز باعث میشود برق به برد نرسد و دستگاه کاملاً خاموش بماند.
نحوه تست فیوز حرارتی
- پنل درب را باز کنید تا به برد کنترل دسترسی پیدا کنید؛ فیوز حرارتی معمولاً در قسمت بالایی مجموعه برد و توسط دو سیم به آن متصل است.
- سیمها را بهآرامی جدا کنید و خود فیوز را خارج نمایید.
- مولتیمتر را روی Rx1 قرار دهید و دو سر فیوز را اندازه بگیرید؛ فیوز سالم باید پیوستگی کامل با مقاومت نزدیک صفر اهم داشته باشد.
- اگر مولتیمتر مدار باز یا مقاومت بسیار بالا نشان دهد، فیوز حرارتی عمل کرده (سوخته) و باید با نمونه همظرفیت و همدمای مناسب تعویض شود.
مرحله ششم: تست موتور گردان (Drive Motor)
موتور گردان، آب را در سیستم پخش کرده و فشار لازم برای کارکرد بازوهای اسپری را تأمین میکند. اگر بعد از اطمینان از سلامت رله استارت و تایمر، موتور هنوز روشن نمیشود یا فقط صدای وزوز میدهد، احتمال خرابی یا گیرپاژ آن زیاد است.
روش تست موتور ماشین ظرفشویی
- کاور پایینی را باز کنید، موتور را پیدا کرده و ترتیب سیمکشی آن را یادداشت یا عکس بگیرید، سپس سیمها را جدا کنید.
- موتور را کاملاً از دستگاه خارج کنید.
- مولتیمتر را روی رنج Rx1 قرار دهید و پایههای سیمپیچ موتور را اندازه بگیرید؛ سیمپیچ سالم معمولاً مقاومت بسیار کم و نزدیک صفر اهم دارد (پیوستگی کامل).
- یکی از پرابها را روی یکی از پایهها و دیگری را روی بدنه فلزی موتور قرار دهید؛ در موتور سالم، نباید هیچ اتصالی بین سیمپیچ و بدنه وجود داشته باشد و مولتیمتر باید مدار باز نشان دهد.
- در صورت نبود پیوستگی سیمپیچ یا وجود اتصال بدنه، موتور معیوب است و باید تعویض شود.
چه زمانی حتماً به تعمیرکار مراجعه کنیم؟
اگر به برق و کار با مولتیمتر آشنا نیستید، یا بعد از انجام مراحل بالا هنوز علت روشن نشدن ماشین ظرفشویی مشخص نشده، بهتر است سراغ تعمیرکار مجاز بروید. همچنین در مدلهای جدید با بردهای پیچیده و نرمافزارهای کنترلی، خطا میتواند نرمافزاری باشد و تشخیص نهایی توسط تکنسین حرفهای از آسیبهای جدیتر جلوگیری میکند.
