توسط : پنچر شدن لاستیک یکی از آن اتفاقات غیرمنتظرهای است که دیر یا زود سراغ هر رانندهای میآید. تصور کنید در یک روز گرم تابستانی یا یک شب بارانی در اتوبان هستید و ناگهان صدای “پتپت” لاستیک یا لرزش فرمان شما را متوجه پنچری میکند. اگر تا به حال خودتان دست به آچار نشدهاید، نگران نباشید. تعویض لاستیک پنچر، مهارتی ساده اما حیاتی است که میتواند شما را از انتظار طولانی برای امداد خودرو نجات دهد.
در این مقاله از فوت کار، تمام مراحل پنچرگیری و تعویض لاستیک را به زبانی ساده و کاربردی به شما آموزش میدهیم تا مثل یک حرفهای از پس این چالش بربیایید.
آموزش پنچرگیری ماشین
پنچر شدن لاستیک یکی از رایجترین اتفاقاتی است که هر رانندهای چه با پراید و پژو ۲۰۶ و پژو پارس گرفته تا سمند، تیبا، دنا و حتی خودروهای خارجی ممکن است تجربه کند. اما واقعیت این است که پنچرگیری ماشینی کاری سخت نیست و با چند ابزار ساده میتوان ظرف چند دقیقه مشکل را برطرف کرد.
چرا پنچرگیری مهارت ضروری هر راننده است؟
- جلوگیری از هزینههای اضافی تعمیرگاه
- جلوگیری از آسیب بیشتر به رینگ و لاستیک
- امکان ادامه مسیر در جاده یا سفر
- افزایش امنیت در زمان رانندگی
بسیاری از رانندگان که از ماشین زیاد استفاده میکنند فرقی نداره خودرو چه باشد؛ پراید ۱۳۱ و ۱۱۱، پژو ۲۰۶، پژو ۴۰۵، سمند EF7، پژو پارس و تیبا و یا حتی خودروهای خارجی و وارداتی بارها با پنچر شدن در مسیرهای شهری و جادهای روبهرو شدهاند و اگر مهارت پنچرگیری داشته باشید، هیچوقت در راه نمیمانید.
لیست ابزارهای ضروری برای پنچرگیری
پیش از هر چیز، صندوق عقب خودروی شما باید مجهز باشد. برای یک تعویض لاستیک بیدردسر به وسایل زیر نیاز دارید:
- لاستیک زاپاس سالم: (مهمترین مورد که اغلب فراموش میشود باد آن چک شود!)
- جک خودرو: برای بالا بردن ماشین.
- آچار چرخ: برای باز و بسته کردن پیچها.
- مثلث هشدار (خطر): برای آگاه کردن سایر رانندگان.
- دستکش کار: برای جلوگیری از کثیف یا زخمی شدن دستها.
- تکه سنگ یا آجر (مانع): برای قرار دادن زیر چرخها جهت جلوگیری از حرکت خودرو.
اقدامات اولیه و ایمنی (قبل از دست به آچار شدن)
ایمنی شما از تعویض لاستیک مهمتر است. به محض اینکه متوجه پنچری شدید، خونسردی خود را حفظ کنید و مراحل زیر را انجام دهید:
- توقف در مکان امن: هرگز در لاین سرعت یا پیچهای خطرناک توقف نکنید. خودرو را به شانهخاکی یا پارکینگ امن هدایت کنید. سطحی که روی آن پارک میکنید باید تا حد امکان صاف و سفت باشد (روی شن یا خاک نرم جک نزنید).
- استفاده از ترمز دستی و دنده: ترمز دستی را کامل بکشید. اگر خودرو دندهای است آن را در دنده یک (یا دنده عقب) و اگر اتوماتیک است در حالت پارک (P) قرار دهید.
- روشن کردن فلاشر: چراغهای خطر (جفت راهنما) را روشن کنید.
- نصب مثلث خطر: مثلث هشدار را در فاصله ۱۰ تا ۱۵ متری (در بزرگراهها فاصله بیشتر) عقب خودرو قرار دهید.
- تثبیت خودرو: یک سنگ یا آجر را جلوی لاستیکهای سالم (ترجیحاً چرخهای قطری مخالف چرخ پنچر) بگذارید تا ماشین لیز نخورد.
آموزش گام به گام تعویض لاستیک پنچر
حالا که ایمنی برقرار شد، طبق مراحل زیر عمل کنید:
گام اول: شل کردن پیچها (نکته طلایی)
بسیاری از افراد اول جک میزنند و بعد تلاش میکنند پیچها را باز کنند که اشتباه است!
- قبل از بالا بردن ماشین، قالپاق (اگر دارید) را جدا کنید.
- با آچار چرخ، تمام پیچهای لاستیک پنچر را حدود نیم دور شل کنید. (خلاف عقربههای ساعت). اگر پیچها سفت هستند، میتوانید از وزن پایتان روی آچار کمک بگیرید.
گام دوم: جک زدن و بالا بردن خودرو
- جک را در محل مخصوص زیر شاسی (معمولاً با یک فرورفتگی یا علامت مثلث روی رکاب مشخص شده) قرار دهید.
- اهرم جک را بچرخانید تا ماشین آرامآرام بالا برود.
- بالا بردن را تا زمانی ادامه دهید که لاستیک حدود ۵ سانتیمتر از زمین فاصله بگیرد.
گام سوم: باز کردن کامل پیچها و برداشتن لاستیک
- حالا پیچهایی که قبلاً شل کرده بودید را کامل باز کنید و کناری بگذارید (مراقب باشید گم نشوند).
- لاستیک پنچر را با دو دست گرفته و به سمت بیرون بکشید.
نکته ایمنی: لاستیک پنچر شده را بلافاصله زیر اتاق خودرو (کنار جک) قرار دهید. این کار باعث میشود اگر جک در رفت، ماشین روی لاستیک بیفتد و آسیب جدی نبیند.
گام چهارم: نصب لاستیک زاپاس
- لاستیک زاپاس را جایگزین کنید. سوراخهای رینگ را با پیچها تنظیم کنید.
- پیچها را با دست ببندید تا لاستیک سر جای خود ثابت شود.
- سپس با آچار کمی آنها را سفت کنید (هنوز نیاز به سفت کردن نهایی نیست).
گام پنجم: پایین آوردن خودرو و سفت کردن نهایی
- لاستیک پنچر را از زیر ماشین بردارید.
- جک را پایین بیاورید تا لاستیک روی زمین قرار بگیرد.
- حالا با تمام قدرت و به صورت ضربدری (ستارهای) پیچها را سفت کنید. (یعنی اول پیچ بالا، بعد پیچ پایین، بعد چپ و…). این کار باعث میشود رینگ به صورت هماهنگ و تراز بسته شود.
روشهای جایگزین: استفاده از کیت پنچرگیری و اسپری
اگر لاستیک شما “تیوبلس” (Tubeless) است و سوراخشدگی ریز دارد، همیشه نیاز به تعویض لاستیک نیست:
- نخ پنچرگیری: اگر میخ در لاستیک رفته، میتوانید با کیت مخصوص (شامل درفش و نخ آغشته به چسب)، سوراخ را مسدود کنید. این روش بیشتر برای پنچریهای سطح آج لاستیک کاربرد دارد.
- اسپری پنچرگیری: این اسپریها همزمان سوراخ را پر کرده و لاستیک را کمی باد میکنند تا بتوانید خود را به اولین تعمیرگاه برسانید. داشتن یکی از این اسپریها در خودرو بسیار کارگشاست.
آموزش پنچرگیری ماشین (روش فندکی/نخ پنچرگیری)
وسایل مورد نیاز برای پنچرگیری از طریق نخ پنچرگیری علاوه بر موارد ذکر شده در روش قبل باید این ها را هم اضافه کرد:
- فندقی (تیغ پنچرگیری): برای خارج کردن جسم تیز از لاستیک
- نخ پنچرگیری و چسب مخصوص: برای پوشاندن سوراخ
- کمپرسور باد: برای باد زدن تایر پس از تعمیر
سپس مثل مراحل عوض کردن زاپاس گام اول تا سوم رو دقیقا انجام دهید و بعدمراحل زیر را ادامه دهید:
۴. جسم تیز را پیدا و خارج کنید
معمولاً میخ، پیچ یا خار فلزی وارد لاستیک شده. با استفاده از گشادکن پنچرگیری سوراخ را آماده کنید.
۵. نخ پنچرگیری را وارد سوراخ کنید
- نخ را کمی به چسب پنچرگیری آغشته کنید
- از طریق سوزن، نخ را در سوراخ فشار دهید
- تا نصفه وارد شود و سپس ابزار را بیرون بکشید
- دو سر نخ بیرون میماند؛ با تیغ اضافه را ببرید
۶. باد لاستیک را تنظیم کنید
- اگر کمپرسور دارید، تایر را به مقدار مناسب باد کنید:
- پراید: حدود ۳۰ PSI
- پژو ۲۰۶ و پارس: ۳۰–۳۲ PSI
- سمند: ۳۲–۳۴ PSI
۷. چرخ را ببندید و خودرو را پایین بیاورید
فراموش نکنید که پیچها را حتماً به صورت ضربدری سفت کنید.
چه زمانی نباید با نخ و چسب پنچرگیری کنید؟
در این شرایط ترکیدگی قابل تعمیر نیست:
- پارگی بغل لاستیک
- سوراخهای بزرگتر از ۶ میلیمتر
- لهشدن رینگ
- جدا شدن لایههای تایر
در این مواقع بهتر است لاستیک زاپاس را جایگزین کنید (روش اولی که در این مقاله بهتون آموزش دادیم) بهخصوص در خودروهایی مثل پراید، تیبا یا پژو ۲۰۶ که بغل لاستیک ضعیفتر است.
تعویض لاستیک پنچر شاید کار کثیف و خستهکنندهای به نظر برسد، اما دانستن آن حس استقلال و امنیت به شما میدهد. فراموش نکنید بعد از تعویض لاستیک، در اولین فرصت به یک آپاراتی مراجعه کنید تا لاستیک اصلی تعمیر شود و باد لاستیک زاپاس نیز تنظیم گردد.
